Arşivimizden Belgeler -
Abraham Paşa'nın İflâsı

Belgeler:

Osmanlı Bankası ve Abraham Paşa arasındaki kontrat
(HY002/539)
Osmanlı Bankası'nın Abraham Paşa hakkında yazdığı mektup
(HY002/539)
Abraham Paşa'nın emlağına ait sigorta poliçesi
(HY002/539)
Cercle d'Orient Binası'nın yerini gösteren 1905 tarihli Goad'ın sigorta planı (AGD-PEGA)

Osmanlı bürokratı ve diplomatı olan Abraham Paşa 1833 tarihinde Istanbul'da doğar ve yine aynı şehirde 1918'de 81 yaşında ölür. Ermeni asıllı bir sarraf ailesinin oğludur ve asıl adı Abraham Eramyan'dır.  

Mısır'da Kavalalı'nın sarayında özel kalem müdürlüğü yapmış, Abdülaziz'in yakın dostu, anadili gibi Türkçe ve Arapça bilen, Fransızca konuşan Abraham Paşa Beyoğlu sosyetesinin önemli simalarındandı. Beyoğlu'nda yaptırdığı ve Cercle d'Orient Kulübüne (bugünkü Büyük Kulüp) kiralamış olduğu konak ile Büyükdere'deki Kocataş Yalısı dönemin en görkemli yapılarındandı. Ancak, ava, borsaya ve kumara düşkünlüğüyle meşhur olan Abraham Paşa çok geçmeden para sıkıntısı çeker.

Osmanlı Bankası'ndan 1891'de %8 faizle 58.000 lira borç almış, karşılığında da Beyoğlu'ndaki konak ve arsasını ipotek etmişti. 1893'te tekrar 30.000 lira avans alan Paşa 1896'da borcunun bir kısmı karşılığında bütün hisse ve tahvil portföyünü Banka'ya devretmek zorunda kalmış, borcunun bakiyesiniyse iki sene sonra konağını devrederek tasfiye edebilmişti. Mülkiyeti bu şekilde Osmanlı Bankası'na geçen bina 1919 yılında Manuk Manukyan isimli bir borsa simsarına 108.000 £ karşılığında satılacaktı.

Konu ile ilgili olarak arşivimizde bulunan diğer dosyalar:

CDPV007 1898 senesi İdare Meclisinin toplantı tutanakları
RC001/1345 Abraham Paşa'nın borçlanma dosyası
IMM-003 Bankanın gayrı menkul dosyaları
CDCPCA016 Paris Komitesi yazışmaları

Kaynaklar:

Eldem, Edhem, "Abraham Paşa", Istanbul Ansiklopedisi, cild 1, sayfa 59-60.
Eldem, Edhem,135 Yıllık Bir Hazine / Osmanlı Bankası Arşivinden İzler, Osmanlı Bankası A. Ş., İstanbul, 1998, sayfa 214.

Arşivimizden Belgeler sayfasına dönüş