Sedad Hakkı Eldem, 1930'lardan 1980'lere uzanan aralıkta Türkiye'de mimarlık alanını en yoğun biçimde etkileyen kişi. Tasarımcı, hoca ve yazar kimlikleriyle çoğul bir etkinlik gösterdi. Bazıları hâlâ gündemdeki yerini koruyan düşünceler üretti, yapılar inşa etti, kitaplar yazdı. Ortaya koyduğu rol modeliyle yinelenmesi zor, ancak kimilerine itici, kimilerine gıpta edilecek nitelikte gözüken çok çarpıcı bir örnek tanımladı. Ortaokul yıllarında başlayan ve 1988'deki ölümüne dek uzanan çok geniş veriminin, başlangıcından ilk yapısını inşa ettiği 1930'a kadarki evresi, Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi tarafından "Sedad Hakkı Eldem I, Gençlik Yılları" adlı sergi ve kitapla geçen yıl ele alınmıştı. 8 Nisan 2009'da açılacak "Sedad Hakkı Eldem II, Retrospektif" adlı sergi ve aynı adla yayımlanacak kapsamlı kitap, ünlü mimarın tüm çalışmalarının genel bir dökümünü kamuya sunup, etkinliklerinin tümel bir muhasebesini ortaya koyacak.
Eldem'in, Türkiye'nin en büyük kişisel arşivine sahip mimarı olduğu gerçeğinden hareketle, onun mimari çalışmalarına odaklanan sergi ve kitabın da bunu vurgulaması öngörüldü. Sergi bu nedenle bir arşiv-sergi kimliğini taşıyor. Amaç, mimarın çalışmalarına estetize etmeden, birer resimsel yapıt olduklarını düşündürmeden, tarihsel veriler olduklarının bilinciyle baktırmak. Başka bir anlatımla, Eldem'i irdelerken, kendi çokboyutluluğunun da gerektirdiği geniş çoğul okuma imkanlarının bulunduğunun anımsatılması hedefleniyor. Söz konusu arşiv malzemesinin, bu önemli tarihsel figür üzerinde gelecekte yapılacak yeni araştırma ve değerlendirmeleri tetiklemesi de umuluyor. Tasarımını Bülent Erkmen'in yaptığı, sergi ve kitap hazırlığını Bülent Tanju ile Uğur Tanyeli'nin üstlendiği sergi kapsamında yayımlanacak kitaba, çok sayıda akademisyen katkıda bulundu.
"Eski İstanbullular ve Yeni
İstanbullular" Osmanlı Bankası Müzesi'nde ele alınıyor
10 Nisan 2009 Cuma 09:00 - 19:00
11 Nisan 2009 Cumartesi 09.30 - 12:45
Osmanlı Bankası Müzesi, İstanbul'u ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan irdeleyecek bir sempozyum serisi başlatıyor. Serinin ilkini oluşturan ve İstanbul'un modernleşme sürecinin bilinmeyen demografik yapısına ışık tutacak Eski İstanbullular ve Yeni İstanbullular sempozyumu, 10- 11 Nisan 2009 tarihlerinde Osmanlı Bankası Müzesi'nde düzenlenecek. İlk oturumda, modernleşme sürecine eşlik eden nüfus dinamikleri genel bir çerçevede ele alınırken, 2. bölümde, İstanbul nüfusunun etnik bileşimindeki değişim tartışılacak. Sempozyum, İstanbul nüfusunun 1950 sonrasında sergilediği değişimin ve yeni eğilimlerin tartışılacağı bir oturumla sona erecek.
İstanbul'da 19. yüzyılda hız kazanan nüfus artışı, 20. yüzyılın ikinci çeyreğinde Osmanlı İmparatorluğu'nun çözülmesi, yeni ulus-devletlerin ortaya çıkışı sonucu başkentin etki alanının daralması, devletçi iktisat politikalarının benimsenmesi gibi gelişmelere bağlı istihdam kayıpları nedeniyle geriledi. İstanbul nüfusunun yarım yüzyıl süren duraklama dönemi, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından, yerini hızlı bir büyüme dönemine bıraktı. İstanbul, 20. yüzyıl başındaki nüfus büyüklüğüne ancak 1950'li yılların başında erişebildi.
1950'den itibaren özellikle ithal ikameci iktisat politikalarına geçişin ardından hızlanan göç sonucu, kentin nüfusu 20. yüzyılın ikinci yarısında 1950'ye göre 12 kat arttı. Buna bağlı olarak Avrupa'nın en büyük metropoliten alanlarından birine dönüşen İstanbul'da, yaşam tarzları, toplumsal yapı, etnik ve dini toplulukların ağırlıkları, hane yapısı ve kent yaşamına katılım kalıpları hızla değişti. Sempozyum, değişim halindeki İstanbul'un modernleşme sürecinde yeniden şekillenen kentsel nüfus yapısı ve bileşimi üzerine odaklanacak.
Osmanlı Bankası Müzesi'nde, Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi ve Sabancı Üniversitesi'nin işbirliğiyle; Sabancı Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Leyla Neyzi'nin başkanlığında Sözlü Tarih Atölyeleri gerçekleştirildi. Atölyelere; üniversite hocaları, tarih öğretmenleri, yüksek lisans ve doktora öğrencileri, sanatçılar, mimarlar, sivil toplum kuruluşları ve müze çalışanlarının da aralarında bulunduğu 200 kişi katıldı. Katılımcılardan 30'u; Ankara, Eskişehir, Mersin, Kocaeli, Kars, Muğla, Balıkesir, Kırklareli, Antalya, Aydın, İzmir ve Kayseri olmak üzere, İstanbul dışındaki illerden geldi. Atölyeye katılanların %70'ini kadınlar, %30'unu öğrenciler oluşturdu.
Tarih ve sözlü tarih/toplumsal bellek çalışmalarını buluşturmak, sözlü tarih yöntemini tanıtmak ve Türkiye'de kullanımını yaygınlaştırmak amacını taşıyan atölye; Osmanlı Bankası Müzesi'nde, Sabancı Üniversitesi'nin işbirliğiyle yapılacak destek toplantılarıyla devam edecek. Çalışmanın sonucunda, profesyonel sözlü tarih projeleri gerçekleştirerek bir sözlü tarih arşivi yaratmak, bu malzemeyi web sitesi ve kitap gibi ürünlere dönüştürerek kamuoyuyla paylaşmak hedefleniyor.
Atölyelerde Yapılan Çalışmalar
31 Ocak 2009 Cumartesi ve 1 Şubat 2009 Pazar günleri yapılan çalışmaların en önemli amacı, yakın tarihimizi araştırma ve anlamlandırma sürecinde sözlü tarihin yerini irdelemekti.
Doç. Dr. Leyla Neyzi başkanlığındaki atölyenin ilk gününde, sözlü tarihin tarihi ve kurumsallaşması, ikinci gününde ise sözlü tarihte yöntem ve etikle ilgili seminerler yapıldı. Öğleden sonraları, katılımcıların soruları cevaplandırıldı, yorumları tartışıldı. Farklı çevrelerden çok çeşitli sözlü tarih çalışmalarıyla atölyeye katılanlar, ağırlıklı olarak; bellek, travma, etik, sosyal bilimlerde sözlü tarihin yeri, sözlü tarih arşivlerinin oluşturulması, görüşmelerin kaydı ve analizi gibi konuların üzerinde durdu.
Sözlü tarih görüşmelerinin profesyonel bir ön hazırlık ve analiz sürecinden geçmesi gerektiğini belirten Leyla Neyzi, Türkiye'de hem geç başlanmış hem de tarih disiplini tarafından göz ardı edilmiş sözlü tarihin, disiplinlerarası bir alan olarak yaygınlaşması için kurumsallaşmanın gerekliliğinden bahsetti. Atölyede, Türkiye'de yapılmış sözlü tarih çalışmalarından örnekler tartışılırken, Türkiye ile benzer bir geçmişe sahip ülkelerde sözlü tarih çalışmalarının, tarih anlayışını ve toplumu nasıl dönüştürdüğü anlatıldı.
Bankacılık ve Finans Tarihi Araştırma Yarışması
2008-2009
Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi, Avrupa Bankacılık ve Finans Tarihi Birliği (EABH) ve Tarih Vakfı'nın işbirliğiyle düzenlenen Bankacılık ve Finans Tarihi Araştırma Yarışması, Türkiye bankacılık, finans ve iktisat tarihinin Osmanlı'dan günümüze kadar uzanan dönemine ilişkin bilimsel araştırmaları özendirmeyi ve bu konuda bir gelenek oluşturmayı amaçlıyor.
İlki, 2000-2001 döneminde, Osmanlı Bankası'nın sponsorluğunda hayata geçirilen yarışma, 2008-2009 döneminde 5. kez ve Garanti Bankası'nın desteğiyle gerçekleştiriliyor. Ayrıca Garanti Bankası, Osmanlı'dan günümüze uzanan döneme ilişkin bankacılık, finans ve iktisat tarihiyle ilgili tez hazırlayan 1 doktora öğrencisine, araştırma bursunu kapsayan özel ödül veriyor.
2003-2004 döneminde başlayan Çağdaş Türkiye Tarihi Seminerleri, 2008-2009 döneminde her ayın üçüncü Cumartesi günü, 14:30-17:00 saatleri arasında devam edecek. Boğaziçi Üniversitesi işbirliğiyle düzenlenen seminerler, "Cumhuriyet Türkiyesi'ni Anlamak" temasını işleyecek.
Sınırlı sayıda yer olması nedeniyle, seminere katılım için, (0212) 334 22 70 numaralı telefondan önceden rezervasyon yapılması rica olunur.
Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi, Avrupa Bankacılık ve Finans Tarihi Birliği (EABH) ve Tarih Vakfı'nın işbirliğiyle düzenlenen Bankacılık ve Finans Tarihi Araştırma Yarışması, Türkiye bankacılık, finans ve iktisat tarihinin Osmanlı'dan günümüze kadar uzanan dönemine ilişkin bilimsel araştırmaları özendirmeyi ve bu konuda bir gelenek oluşturmayı amaçlıyor. 