 |
Karadeniz: Seyr-i Türkiye
Yönetmen: Soner Sevgili
Yapımcı ve Genel Koordinatör: Gülay Orhan
Metin yazımı: Tannur Arat, Nedim Olgun
Netherlands Culture Fund'ın katkılarıyla
İstanbul, 2006
ISBN 978-9944-5518-2-3
|
Karadeniz: Seyr-i Türkiye
Renkli DVD
Her şey Hollanda'daki gazete arşivlerinde bulunan bir haberle başladı. Haber, 1926 yılında Avrupa limanlarını dolaşan seyyar sergi gemisi Karadeniz'in, Amsterdam limanına konuk oluşunu anlatıyordu. Tarihin tozlu raflarında unutulan bu gemi üzerinde başlatılan araştırmalar, düzenlenen seyyar serginin son tanıkları ve onların yakınlarıyla yapılan görüşmeler, ilginç bir projeyi gün ışığına çıkardı. Ülkemizi Avrupa'ya tanıtmak amacıyla Cumhuriyetin ilanından 3 yıl sonra Atatürk'ün önerisiyle hayata geçirilen seyyar sergi ve Karadeniz gemisinin Karaköy'den Leningrad'a uzanan yolculuğu, Türkiye'nin bugün bile sıkıntısını çektiği "kendini tanıtma" çabasına farklı bir bakış açısı getiriyor.
Osmanlı Maliyesi. Kurumlar ve Bütçeler
Maliye tarihi, esasen bir devletin temel işlevlerini yerine getirmek üzere hâkim olduğu toprak parçası üzerinde uyruklarıyla girdiği vergi ilişkilerini çağrıştırıyor olsa da, bu çağrışımın çok ötesindeki ilişki ve yapıları barındıran bir çalışma alanıdır. Erken modern dönemde Osmanlı İmparatorluğu'nun maliyesi, toprakları üç kıtaya yayılmış bir devletin yüzyıllar içerisinde geçirdiği dönüşümlere gecikmeksizin uyum sağlayabilmiş bir geleneği temsil eder. Bu mali yeteneğinin gerisinde kurumun derin bürokratik hafızası, esnekliği, pratikliği ve tedbirliliği yatar. Bu özellikleri defter tutma geleneği ile birleştiren Osmanlı maliyesi, bugüne, iktisat tarihçilerinin en çok ihtiyacını duyduğu güvenilir ve nicel verilerin önemli bir kısmını içeren kayıtlar bırakmıştır. Maliye kurumunun ürettiği ve günümüze ulaşan bu kayıtlar sadece vergi mükelleflerinden toplanan vergileri değil, en çok bilinen vergi bedellerini, yani devletin mali kurumlarının işleyiş ve performansına ilişkin verileri ve belki bundan daha da fazla, ülke topraklarının maddi zenginlikleri, üretim kapasitesi, verimlilik, ücret ve fiyatlar, kurumsal harcamalar, nüfus miktarları ve bireysel servetler gibi toplumsal, ekonomik ve demografik verileri de içinde barındırmaktadır. Sözü edilen zengin veri türlerinden biri de Osmanlı maliyesi tarafından üretilen ve imparatorluğun merkezi yönetiminin yıllık gelir ve gider hesaplarını gösteren icmaller veya bütçelerdir.
İki cilt halinde yayına hazırlanan bu eserin temel hedefi, bugüne kadar birkaçı dışında yayımlanmamış ve gün ışığına çıkarılmayı bekleyen bütçeleri ortaya çıkarıp bunlar etrafında imparatorluğun mali tecrübesi hakkında yeni bilgi ve verilere ulaşmaktır. Birinci cilt, bir yanda Osmanlı maliyesinin genel hatları ve kurumsal dünyası hakkında aydınlatıcı makaleleri, diğer yanda ikinci ciltte yayımlanan bütçeler üzerine ayrıntılı çalışmaları içermektedir. Eserin ikinci cildi ise, Osmanlı maliyesinin en önemli verilerinden sayılan ve Osmanlı Arşivi'nde bulunabilen bütçeleri okur ve araştırmacıların ilgisine sunmaktadır.
 |
Galata - İstanbul
Tarihi ve Kültürel Miras Haritası
Oxford Cartographers, İki Nokta/Fikirevi
İstanbul, 2005
ISBN 975-98125-0-9
|
Galata – İstanbul. Tarihi ve Kültürel Miras Haritası
İÖ I. yüzyıldan itibaren gelişmeye başlayan Galata bölgesinin belgelenebilen tarihi, 14. yüzyılla birlikte başlar. Galata 19. yüzyılda, ikametgah ağırlıklı Beyoğlu ile birlikte hızla gelişmeye ve Batılı bir kimlik kazanmaya başladı. 19. yüzyılın son çeyreğine gelindiğinde, hızla değişen İstanbul'un ve Osmanlı İmparatorluğu'nun alternatif güç merkezi haline geldi. Cumhuriyet'le birlikte İstanbul'un da önemini kaybetmesiyle daha pasif bir konuma itilen Galata, 1950'lerde başlayan canlanmalardan nasibini aldı. Ancak, 1980'lerden sonra İstanbulun metropolleşmesi sürecinde giderek marjinalleşmeye yüz tuttuysa da, 1990'lardan itibaren kültürel ve tarihi mirasına duyulan ilginin artmasıyla yeniden çekicilik kazanmaya başladı. Son yıllarda gözlemlenen bu dönüşümle Galata, İstanbul'un yeni kültürel merkezlerinden biri olmaya aday...
Osmanlı Bankası Müzesi tarafından yayımlanan bu Galata haritası, bugünkü yapılanmayla birikte, cami, kilise ve sinagoglardan, hamam ve çeşmelere, ticari yapılardan, kamu binaları ve konutlara kadar İstanbul'un eski kültürel mirasını da belgelemektedir.
Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Osmanlı Bankası.
Bank-ı Osmanî-i Şahane
André Autheman
Fransızca'dan çeviren: Ali Berktay
Istanbul, 2002
ISBN 97593692-2-2
1975-1986 yılları arasında Osmanlı Bankası'nda genel müdürlük
ve 1980-1990 yılları arasında bankanın yönetim kurulu üyeliği
görevlerini üstlenmiş olan André Autheman, bu kitapta, bir
asrı aşan bir zaman diliminde faaliyet gösteren bankanın tarihini
ele alıyor. Yazar, 1856'daki ilk Osmanlı Bankası teşebbüsünden
hareketle kurumun imparatorluk dönemindeki imtiyazlarını kaybettiği
1924 antlaşmasına kadar süren dönemi, bankanın Paris, Londra
ve İstanbul'daki arşivlerine dayanarak bize aktarıyor. Prof.
Jacques Thobie, kitabın önsözünde, Osmanlı Bankası hakkında
yazdığı bir kitapta ifade ettiği dileğin bu yapıtla gerçekleştiğini
belirtiyor: "Elimizdeki kaynak külliyatı ve esas olarak
firma, özellikle de banka arşivleri (…) bu önemli kuruluşun
oynadığı rolü yeterince ortaya çıkarmamızı sağladı, geriye
bu kurumun tarihinin […] bir gün mümkün olursa içeriden açıklanması
kalıyor". Gerçekten de André Autheman'ın en önemli katkısı,
bir tarihçi bakış açısıyla "içeriden" olmanın getirdiği
avantajı iyi kullanarak, dağılma dönemindeki bir imparatorluk
topraklarında kurulu Osmanlı Bankası'nın üçlü işlevini, batılılaşma
süreci, ekonomik kriz ve dünya savaşının yaşandığı gergin
bir ortamda nasıl yerine getirdiğini okuyucularına bu eserle
aktarabilmesidir.
İstanbul, İmparatorluklar Başkenti
Stefanos Yerasimos
Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul, 2000
ISBN 975-333-136-3
Osmanlı Bankası'nın katkılarıyla yayınlanmıştır.
Bir Yunan kolonisi olarak kurulan Byzantion, Bizans İmparatorluğu
döneminde Konstantinopolis ve Osmanlılar döneminde de İstanbul
adını aldı. Balkanlardan Kuzey Afrika'ya kadar bütün Doğu
Akdeniz'i kaplayan iki büyük imparatorluğun başkenti olan
kent, on altı yüzyıl boyunca onların görkemini yansıttı. Bu
kitap aynı yerleşim alanında, yüzyıllar boyunca şekillenen
bu başkent uygarlığını sürekliliği içinde anlatıyor.
Osmanlı Bankası Tarihi
Edhem Eldem
Osmanlı Bankası Arşiv ve Araştırma Merkezi ve Tarih Vakfı'nın
ortak projesi olarak yayımlanmıştır.
İstanbul, 1999
ISBN 975-333-111-8
Osmanlı Bankası, yüz elli yıla yaklaşan alışılmadık uzunluktaki
ömrüyle modern çağın en büyüleyici bankalarından biridir.
Hem yabancı hem Osmanlı olan, bir devlet bankasının imtiyaz
ve yükümlülüklerine sahipken özel bankacılığın gereklerini
de yerine getirmeye çalışan bu bankanın karmaşık tarihi, gerek
imparatorluğun son elli yılı, gerekse Cumhuriyet'in kuruluş
döneminin tarihiyle iç içe geçmiştir. Bu kitap, bankanın mali
rol ve işlevlerini temel alarak, dönemin siyasi, toplumsal
ve ekonomik bağlamıyla karmaşık ve muğlak ilişkisini de göz
ardı etmeden, 1856'daki kuruluşundan Cumhuriyet'in ilk on
yılında uğradığı dönüşümlere kadar Osmanlı Bankası tarihinin
izlerini sürüyor.
Boğaziçi Üniversitesi Tarih Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr.
Edhem Eldem, Osmanlı Bankası Arşivi'nde yaptığı çalışmalar
sonrasında kaleme aldığı Osmanlı Bankası Tarihi kitabıyla,
Türkiye Gazeteciler Cemiyeti'nin "Sedat Simavi Ödülü"'ne
layık görüldü.
Çalışan Kadından Bir Kesit:
(1911-1934) Osmanlı Bankası Kadın Personeli
Laurence Ammour, Lorans Tanatar Baruh
Tarih ve Toplum, Mart 1999, no: 183, İstanbul
 Makaleyi
okumak için tıklayınız...
Banque impériale ottomane.
Inventaire commenté des archives.
(Bank-ı Osmanî-i Şahane. Açıklamalı arşiv envanteri)
Edhem Eldem
Istanbul, IFEA - Osmanlı Bankası Collection Varia Turcica
XXV, 1994
Bulgur Palas'ta bulunan ve 1856-1933 dönemini kapsayan arşiv
belgelerinin kağıt üzerindeki tasnifi 1989 yılında Osmanlı
Bankası ile Fransız Anadolu Araştırmaları Enstitüsü'nün ortak
çabalarıyla gerçekleştirilmiştir. Kitap bu çalışmanın ürünüdür.
|
